Op de uitkijk

Zoals wel vaker maakten we gisteren een flinke wandeling door Utrecht, waarbij we verschillende nuttige dingen combineerden met lekker in de zon bewegen. Zo kwamen we ook op Rotsoord. Voor wie Rotsoord niet kent: het is een voormalig bedrijventerrein, dichtbij het station Vaartsche Rijn. Er staan een paar oude gebouwen zoals een watertoren en de voormalige fabriek van Pastoe. Verder zijn er wat terrassen, er zijn appartementengebouwen, een politiebureau, de brandweer huist er, een stadsboerderij, het Moxy hotel, poppodium de Helling, een afdeling van de Hogeschool voor de Kunsten. Kortom het is een levendig gemêleerd geheel.

Opeens viel ons oog op iemand die het drukke gedoe van bovenaf bekeek.

Artificial Intelligence?

In het Noordbrabants museum zagen we een zeventiende-eeuws zelfportret van Thomas Willeboirts Bosschaert. Een mij onbekende schilder, die zichzelf in mijn ogen knap geportretteerd heeft. Ik heb er een tijdje naar staan kijken. Toen viel ineens mijn oog op de ietwat merkwaardige hand. In de begintijd van de met AI gemaakte afbeeldingen, kon je dat soms zien aan een extra been of een niet-kloppende hand. Nou, dit schilderij heeft ook zo'n hand. Kijk maar en tel de vingers. Of zien jullie het anders?

Verhalen van mijn vader (15)

De komende vrijdagen publiceer ik steeds een van de verhalen die mijn vader Daan Klaassen (1934-2001) heeft geschreven.

Een karakteristieke foto van mijn schrijvende vader uit ongeveer 1986.

Leren

Ben je een dwaas als je een romanticus bent? Als je denkt dat de schrijnendste problemen van wat de maatschappij heet, opgelost kunnen worden als je weet wat je je kinderen moet leren, op school en thuis? Dat vraagt Neil Postman zich af in "The end of education". Samenleven is het, waar we moeten werken als we samen willen leven.

Wij zijn het, de oudjes, die het aan kunnen pakken, onderling en in onze omgang met de volgende generaties, want wij hebben de uiteinden van het levenskoord in handen.

In het ziekenhuis komt 's nachts een Turkse man van in de twintig naast me liggen, die op dat moment doodziek was. Gesteggel met bedden houdt me even wakker, maar 's morgens vraag ik me af hoe ik kan beginnen. Ik geef hem een hand en we wisselen onze namen uit. Maar daarmee ben je er niet. Het gaat erom dat je praat en wel zó dat je de grenzen van het "mooi weer vandaag" overschrijdt.

De man tegenover ons heeft er moeilijker mee dan ik. Die wacht af tot mijn buurman naar de wc gaat. Dat schuifelt hij naar het voeteneind van diens bed, leest het naambordje en zegt: "Oh, een Turk."

Dat is het eerste: je plaatsbepaling tegenover je naasten hier en nu, de uiterlijkheden overschrijdend. Als je die barrière elke dag weet te nemen, komt daarna pas de rest: de verwondering en wat je te doen staat.

Containerwoningen

De laatste twee jaar zijn er honderden containerwoningen in onze wijk geplaatst. Geen woningen waar je heel vrolijk van wordt, zeker niet als je ze eerst als roestige container op een oplegger voorbij hebt zien komen. Maar ja, als je geen woonruimte hebt, ben je blij dat er iets wordt aangeboden.

Sommige mensen proberen er echt wat van te maken, bijvoorbeeld door een plantenzak uit het raam te laten zakken of een minituintje aan te leggen in de groenstrook.

En wat vind je van dit bordje?

Niet schuw

Roodborstjes schijnen helemaal niet zulke aardige vogeltjes te zijn. Tegen soortgenoten kunnen ze erg agressief zijn bij de verdediging van hun territorium. Naar mensen toe laten ze een andere kant zien. Op twee meter afstand bleef dit beestje ons vanuit de heg minutenlang aankijken, zodat we uitgebreid foto's konden nemen.

Dubbele kantsteek

Ondertussen brei ik door aan mijn babydeken. Met de huidige snelheid kan het overigens wel een jaar duren totdat ik klaar ben. Gelukkig heb ik nog geen specifieke baby voor ogen.

Op de site van het Wolplein heb ik trouwens een fijne kantsteek gevonden. Ze geven vier verschillende manieren om een kantsteek te breien. Ik heb gekozen voor een wat stevigere afwerking met een dubbele kantsteek. Heel handig, zo hoef ik uiteindelijk alleen de boven- en onderkant van het dekentje af te werken.

De foto toont de achterkant van het dekentje, waarop je de dubbele kantsteek het duidelijkst kunt zien.

Zinnen en minnen

Ruim 20 jaar geleden werd de tentoonstelling Zinnen en minnen gepresenteerd in Boijmans van Beuningen in Rotterdam en in het Städelsches Kunstinstitut en de Städtische Galerie in Frankfurt an Main. Er werden werken getoond van Hollandse meesters waarop iets te zien was van het dagelijks leven in de zeventiende eeuw. Een vrouw die wortels schrapt bijvoorbeeld, zoals te zien is op een schilderij van Gerrit Dou. Kegelaars, soldaten bij het vuur, een dame die haar handen wast, dat soort dingen.

Bij toeval zag ik gisteren op de boekwissel op station Utrecht Centraal een omvangrijk werk over deze tentoonstelling, rijk geïllustreerd en met steeds ongeveer een pagina toelichting bij een schilderij. Omdat ik op de terugweg was en dus bijna thuis, nam ik het mee. Boeiend, werkelijk een mooi boek. Het enige jammere is dat de reproducties vaak erg donker zijn, dat kun je aan de voorkant van het boek al een beetje zien. Binnenin is het soms nog veel erger, zie ik niet veel meer dan schaduwen in donkerbruine en zwarte tinten. Het behoeft geen betoog dat de schilderijen in de zeventiende eeuw echt niet zo donker waren.

Ik had graag de tentoonstelling gezien destijds. Nu vermaak ik me met het boek. Over een paar weken leg ik het weer terug waar ik het gevonden heb, hopelijk geniet iemand anders er dan van.

Verhalen van mijn vader (14)

De komende vrijdagen publiceer ik steeds een van de verhalen die mijn vader Daan Klaassen (1934-2001) heeft geschreven.

De afgebeelde volkstuin is overigens niet het 'landje' van mijn vader, daarvan bestaan alleen een paar analoge onduidelijke foto's.

Mest

Je land en je tuin behoeven mest. Bladgewas vergt veel mest, wortelgewas iets minder, vruchtgewas weinig. Zo doen we dat op het 'landje', de 580 vierkante meter die we van Rijkswaterstaat huren, een in de ogen van echte tuinders rommelig stukje grond, dat lang niet ten volle benut wordt.

Mesten is al moeilijk, want het zijn de bomen die er vermoedelijk het meest van profiteren. De zes appelboompjes staan dicht bijeen. Die krijgen eens in de drie jaar oude koemest, net als de bessenstruiken. Maar de grootste bomen, de esp of de ratelpopulier en de kastanje, slurpen met het water de voedingsstoffen uit de grond.

Maar hoe was dat in de oorlog, toen we in Broekerhaven woonden, in een tuinbouwgebied. Hoe kom je aan mest als bijna alles stilligt, zoals in de hongerwinter.

We hadden enkele appelbomen achter het huis, maar alleen onze eigen faecaliën konden uitkomst verschaffen. Ik zie nóg, dat mijn vader de emmer leegt, die onder de bril zijn verzameling bewaarde.

Oude mest schijnt het beste te zijn, koemest veel beter dan paardenmest, maar hoewel ik van deze dingen niets afweet, kan ik me niet voorstellen dat de appelbomen opbloeiden door die oorlogsactie.

In shape

De tentoonstelling die oorspronkelijk mijn aandacht richtte op het designmuseum in Den Bosch, was In shape over ondermode en het schoonheidsideaal. Het behoeft geen betoog dat het ideaalbeeld van het lichaam nogal gewijzigd is door de tijd heen.

In één grote zaal wordt de aandacht van de bezoeker geleid naar verschillende lichaamsdelen: benen, taille, buik, billen en borsten.

Naast de tentoongestelde kledingstukken, trok een scherm met filmfragmenten nogal de aandacht. Het viel trouwens niet mee om foto's te maken, oude textiel is kwetsbaar dus is er weinig verlichting.

Weet je wat dit is? Een zwangerschapscorset!

Deze zakjes dienden om de billen voluminieuzer te maken.

De prent Lacing a dandy vond ik amusant.

Over het geheel genomen, vond ik het toch een beetje tegenvallen ondanks de verbindende teksten. Vooral de omvang van de expositie was veel kleiner dan ik gedacht had. Als je van een specifiek object de details wilt weten, moet je ze bij deze tentoonstelling opzoeken in de gratis te gebruiken catalogus. Het is begrijpelijk dat ze daarvoor gekozen hebben, want het zijn wel heel veel kledingstukken. Het aantal geëxposeerde corsetten bijvoorbeeld had wel wat kleiner gekund. De verschillen zijn subtiel in mijn ogen. We waren tamelijk snel uitgekeken, eigenlijk was Vorm en vaderland voor ons boeiender.

Vorm en vaderland

In het designmuseum in Den Bosch zijn momenteel twee tentoonstellingen, Vorm en vaderland en In shape. Eigenlijk kwamen we voor die tweede tentoonstelling en wisten we niets van de eerste. Het bleek echter een heel interessante en genuanceerde expositie te zijn die tot nadenken stemt.

De epiloog verwoordde heel goed waar het omdraait, vandaar dat ik het bord hier deels weergeef. Het gaat enerzijds om de politieke kant van het nationalisme en daar kun je je van alles bij voorstellen. Vroeger, maar ook zeker nu. Anderzijds is er een alledaagse kant van het nationalisme, bijvoorbeeld bij de trots op "onze" sporters. Eigenlijk is nationalisme in deze zin een onderdeel van ons aller identiteit.

Het designmuseum bezit natuurlijk allerlei voorwerpen die je in verband kunt brengen met nationalisme of trots op de eigen streek of het eigen land. Zoals de schitterend beschilderde wand van een Hindelooper kamer, onderdelen van de West-Groenlandse klederdracht voor vrouwen met mooi kralenwerk, een thobe oftewel "intifada-jurk".

Onderstaande maquette heeft een wat uitgebreidere toelichting nodig. Je ziet namelijk het ontwerp voor het parlement voor de New World Summit-Rojava. Rojava is een autonome regio in Noord-Syrië die voornamelijk door Koerdische groepen bestuurd wordt. Het is een experiment voor een "stateloze democratie" waarin verschillende groepen samenwerken zonder centrale autoriteit.

Hoe het er daar nu voor staat??

NB Vandaag staat er toevallig een groot artikel over deze tentoonstelling in de Volkskrant, onder de titel Logo des vaderlands. Het zoomt in op nationale symbolen en laat in verband daarmee heel andere tentoonstellingsobjecten zien.