woensdag 18 november 2026

Museo del Risorgimento

Eigenlijk heet dit museum in Turijn het Museo Nazionale del Risorgimento Italiano. De Risorgimento oftewel de herrijzenis gaat over de periode 1820-1870, die uiteindelijk leidde tot de eenwording van Italië. Geïnteresseerd als ik ben in geschiedenis en met 200 uur cursus van de Open Universiteit over nationalisme in Europa achter de kiezen, leek me dit een interessant museum.
Dat was het voor mij toch wat minder. Hoewel er veel info ook in het Engels beschikbaar is, vermoed ik dat de meeste niet-Italianen het verhaal van het museum veel te gedetailleerd zullen vinden. Dat neemt niet weg dat het museum gevestigd is in een prachtig gebouw, het Palazzo Carignano.
De parlementszaal van 1848 is hier behouden, al mag je de zaal helaas alleen via een glaswand bekijken.
In deze fraaie zaal hingen een paar enorme schilderijen op tentoonstellingswanden, zoals de olijfgroene midden in beeld. Die schilderijen vond ik niet zo interessant, de bijzonderheden van de zaal zelf juist wel.
De deur geeft een indruk van hoe ruim en hoog het is. Ik heb een poging gedaan om de centrale plafondschildering vast te leggen.
De mannenfiguren op de pilasters worden telamons genoemd en zijn eigenlijk de tegenhangers van de vrouwelijke kariatiden. Zoals je een beetje kunt zien op de foto met de olijfgroene wand, telt deze zaal nogal wat telamons die functioneren als dragers van het balkon.

maandag 16 november 2026

Oudheden

Het Palazzo Reale ligt in hartje Turijn. Als je eventjes naar buiten gaat, kom je bij de restanten van het Romeinse theater. Dat wordt nog steeds af en toe gebruikt.
Binnen op de onderste verdieping van de nieuwe vleugel van het Palazzo Reale is het Museo di Antichità gevestigd. Eerlijk gezegd is dat niet specifiek mijn belangstellingsgebied en na het al het moois dat ik al had gezien, was ik een beetje uitgekeken.
Half en half was ik van plan om de volgende dag terug te keren, maar dat bleek de wekelijkse sluitingsdag te zijn.
De bibliotheek had ik zeker nog willen bezoeken, dat is er niet meer van gekomen. Geen wonder, nu ik thuis een en ander nog eens nalees op internet blijken de verschillende onderdelen van het Palazzo Reale in Turijn in totaal zo'n 3 kilometer met tentoongestelde objecten te beslaan. Een beetje veel of eigenlijk heel veel, wel zéér de moeite waard.

zaterdag 14 november 2026

Galleria Sabaudi

Het Palazzo Reale herbergt een omvangrijke kunstverzameling, die de "Galleria Sabaudi" genoemd wordt. Eigenlijk is het een apart museum, maar je kunt er binnendoor heen lopen vanuit de koninklijke vertrekken. Eerlijk gezegd blééf ik er kijken en heb ik slechts enkele tamelijk willekeurige foto's gemaakt, bijvoorbeeld omdat ik nogal van het licht/donkerspel van de Caravaggisten houd. De theorbespeler is geschilderd door Antiveduto Gramatica.
Gerrit Dou schilderde een meisje dat uit het raam kijkt. Het is een onderwerp dat nogal vaak voorkomt. Net als veel schilderijen in dit museum heeft het een gigantische goudkleurige lijst gekregen. Ik vind het op z'n zachtst gezegd geen toevoeging, zeker bij een relatief bescheiden werk.
Van de schilder Jan Griffier de oudere had ik nog nooit gehoord. Je ziet hier een soort jaarmarkt met kraampjes en veel publiek tegen de achtergrond van een stadje of dorp. Eigenlijk moet je inzoomen om het goed te kunnen bekijken, de lijst heb ik overigens grotendeel van de foto afgehaald.
Het was sowieso behoorlijk rustig in dit museum en bij de enige Rembrandt die ik gezien heb van een oude man in een stoel, was helemaal niemand te bekennen.
Van geheel andere aard is het medallion van geglazuurd terracotta. Het is gemaakt in 1510-1520 in de werkplaats van Giovanni Della Roba. Het is heel goed bewaard gebleven en heeft bijzonder heldere kleuren terwijl het 500 jaar oud is!
Uit ongeveer dezelfde tijd bewonderde ik een Venetiaans trouwkistje. Als je goed kijkt, zie je een man knielen om de hand te vragen.
Een permanente tentoonstelling was gewijd aan een aantekenboekje van Leonardo da Vinci over vliegen. Het zal wel algemeen bekend zijn dat hij zijn aantekeningen in spiegelschrift maakte, maar ik wist het niet. Vandaar dat er spiegels waren, zodat je de vergrote en geprojecteerde aantekeningen kon lezen.

Het zal je misschien niet verbazen dat ik graag nog één blogje aan het Palazzo Reale wil schrijven.

donderdag 12 november 2026

Lenci keramiek

Het Palazzo Reale herbergt een aantal verzamelingen, waaronder een verrassende collectie keramiek. Eigenlijk zocht ik de uitgang toen een suppoost mij wees op een moderne trap naar de derde verdieping. Ik beklom de trap en zag boven aangekomen een grote lichte ruimte. Daar was het doodstil, er was werkelijk niemand behalve een zaalwacht.
In een aantal vitrines is daar het keramiek tentoongesteld dat Giuseppe en Gabriella Ferrero aan het museum geschonken hebben.
Het is vervaardigd in Turijn in de Lenci fabriek in de jaren '20 en '30 van de vorige eeuw en het doet verrassend modern aan. Het heeft werkelijk niets van de "zoete" interieurbeeldjes, waarmee ik keramiek associeer.
Op de bovenste foto is het beeld "La Paonessa" van de ontwerper Sandro Vacchetti te zien, oftewel mevrouw de Pauw. Beeldje twee is van Helen König Scavini, drie van Abele Jacopi. Het vierde heet de Prinses en de Kikker en is losjes gebaseerd op een sprookje van de gebroeders Grimm. Mijn persoonlijke favoriet zijn de twee futen, al had ik eigenlijk alles wel vast willen leggen.
Mocht je ooit in het Palazzo Reale in Turijn komen, dan zou ik zeker een kijkje nemen op de derde verdieping. Ik hoop er nog eens terug te komen.

dinsdag 10 november 2026

Palazzo Reale: de koninklijke vertrekken (2)

Hoewel ik lang niet alle zalen wil laten zien, volgt hier een tweede selectie.
Bijzonder vond ik de wieg voor Victor Emanuel III, die geschonken werd door de stad Napels. Zou de baby hier echt in gelegen hebben? Regulier is de wieg trouwens te zien in het paleis van Caserta nabij Napels.
In de balzaal kan je je heel goed formele dansers voorstellen, compleet met chaperonnes en balboekjes.
De route door de koninklijke vertrekken mondt uit in het "trappenhuis van de scharen", destijds een nieuwe manier om twee trappen kruislings om elkaar heen te laten lopen. De constructie is op de foto slechts voor een klein deel te zien, helaas waren de trappen niet toegankelijk voor publiek.
In de vele wat minder indrukwekkende ruimtes van het Palazzo Reale, zijn een aantal mooie verzamelingen te zien. Hierover de volgende keer meer.

zondag 8 november 2026

Palazzo Reale: de koninklijke vertrekken (1)

In mijn toeristische gids van Turijn wordt het Palazzo Reale aangeprezen als de belangrijkste bezienswaardigheid van de stad. Hoewel er heel veel moois te zien is in Turijn, vond ik het inderdaad het hoogtepunt van mijn week in Turijn. Vandaar dat ik er véél van ga laten zien, de komende blogjes.
Palazzo Reale was vanaf 1650 het onderkomen van de hertogen van Savoye. Ooit heersten ze over een gebied dat zowel in Frankrijk (o.a. Haute-Savoie) als in Italië (o.a. Piemonte) lag. Toen daar ook Sardinië bijkwam, mochten ze zich koninklijk noemen. Uiteindelijk werden de Savoyes in 1861 het koningshuis van het Verenigd Italië. Vandaag de dag is hun paleis een museum, dat veel toeristen trekt. De drukte viel overigens erg mee, ook al omdat ik het eind september bezocht.

Het eerste wat je ziet is een royale, vorstelijke entree met veel marmer. Alleen al naar de details zoals de plafondschildering, zou je lang kunnen kijken.
De parketvloeren hebben ingelegde patronen. In een hoekje was een meneer op zijn knieën bezig met een heel voorzichtige restauratie.
Op de foto van de Chinese kamer, kun je zien dat werkelijk alle plafonds, lijsten en sponningen zijn verguld.
Hoewel ik weinig heb met wapentuig, was deze enorme galerij met harnassen indrukwekkend. Hier en daar met toevoegingen en replica's uit de negentiende eeuw, maar ook originele puntgave stukken uit de zestiende eeuw.
Tot slot vandaag een kamertje dat oorspronkelijk diende voor vertrouwelijk overleg tussen de koning en een paar ministers. Later is het heringericht als kleedkamer van de koningin. Uiteraard met een spiegel waarin je de fotograaf kunt zien.

vrijdag 6 november 2026

Onderweg geborduurd

Terwijl ik op reis was naar Basel, Turijn en Zürich zijn er uiteraard ook een paar steekjes gezet. Een treinreis leent zich daar heel goed voor. In een klein doosje had ik een paar kleurtjes garen mee, een tweetal naalden, een stukje Aïda en een borduurschaartje. Op de bonnefooi heb ik steeds een stukje geborduurd aan deze ATC. De afwerking heb ik bij thuiskomst gedaan op de manier die ik in augustus omschreef.

woensdag 4 november 2026

Guarino Guarini

In Turijn zijn veel bouwwerken van de architect Guarino Guarini te zien. Hij leefde van 1624 tot 1683 en maakte prachtige barokke constructies, zoals bij de "Kapel van de Lijkwade" in het Palazzo Reale. De geometrische onderverdeling vind ik erg mooi om te zien. Misschien wel omdat ik nogal van wiskunde houd en besef hoe ingewikkeld het is om 360 graden in 6 gelijke delen te verdelen en die dan weer onder te verdelen. Dat vraagt om ongelooflijk vakmanschap van de bouwers.
Ik houd van de stijl, die je kunt zien als "streng". Complex, maar zonder bogen en krullen. Op een zelfde manier ben ik ook een liefhebber van de barokmuziek van Bach, al leefde die later. Het vele zwarte marmer oogt donker, toch is het naar mijn smaak hier op zijn plaats.
Over die kapel valt trouwens meer te melden. Om te beginnen is de lijkwade tegenwoordig te vinden in de dom van Turijn, niet in het koninklijk paleis. Wel is de kapel oorspronkelijk gebouwd voor de lijkwade in opdracht van het huis van Savoye.
In 1997 was er een felle brand in de kapel, waarbij die grotendeels afbrandde. Er volgde een zeer langdurige, knappe reconstructie. Ruim 20 jaar later werd de "Cappella della Sacra Sindone" heropend. De lijkwade werd inmiddels bewaard onder speciale omstandigheden in de dom.

Het is geen wonder dat er sindsdien regelmatig een ontruimingsoefening in het Palazzo Reale is, onder andere tijdens mijn bezoek. Gelukkig was het stralend weer en mochten we na 10 minuten opnieuw naar binnen.

maandag 2 november 2026

Basilica di Superga

De basilica di Superga herbergt ook de koninklijke tombes van het Huis van Savoy. Als je die wilt bezoeken, moet je een rondleiding boeken. Dat kon alleen in het Italiaans, maar alla ik besloot het te proberen. De vrijwillige gids draaide 45 minuten lang geroutineerd zijn verhaal af. In een hoog tempo werd het hele Italiaanse koningshuis en een aantal aanverwanten er doorheen gejaagd. Gezien mijn geringe kennis van het Huis van Savoy en mijn beperkte Italiaans was het niet te volgen voor mij. Gelukkig had ik bij de kassa een samenvatting in het Engels meegekregen.
In de pausenzaal hangen genummerde portretten van alle pausen tot op heden. Daar had ik best wat langer willen kijken, zouden ze Petrus ook geportretteerd hebben? En hoe dan? Daarna daalden we af via een brede marmeren gang en doorliepen we met ons groepje vervolgens een lange gang. Zo kwamen we bij de werkelijke graven.
Ik ben natuurlijk wel iets wijzer geworden over het Italiaanse koningshuis maar zal jullie er niet mee vermoeien. Een opvallend detail is de "versiering" van de pilaren met een doodshoofd met een kroon.
Toen ik weer buiten stond besloot ik eerst een ronde om de basiliek te lopen. Al snel kwam ik wat mensen in voetbalshirts tegen, die als een soort bedevaartsgangers naar een bijzondere plaats gingen.
Aan de achterkant van de kerk crashte in 1949 een vliegtuig met aan boord onder andere het team van Torino. Op het monument staan 31 namen en ernaast zijn tal van voetbalsjaals aan het hekwerk bevestigd.
Daarna heb ik een bezoekje gebracht aan de basiliek zelf, waarvan ik het interieur smaakvol vond. Niet zo "over the top" als veel kerken in Turijn.
Op de uitzichtpunten kon je goed over de stad kijken, al werd het steeds neveliger. Beneden was daar niets van te merken. Ik had het behoorlijk warm toen ik nu grotendeels over de andere oever van de Po terugliep. Het was een mooie gevarieerde dag.

zaterdag 31 oktober 2026

Tandradtreintje

Via een mooie groene route ben ik in een uurtje naar Station Sassi gewandeld, het vertrekpunt van het tandradbaan. Op zondagochtend flaneren, joggen en fietsen veel locals hier in de parkstrook langs de Po.
Je kunt trouwens ook om de 20 meter op een bankje zitten, plaats zat dus.
Ruim tien minuten voor de vertrektijd van het treintje stond ik in in de rij voor de "biglietteria automatica", die bediend bleek te worden door een beambte. Hoe Italiaans: om het apparaat te laten functioneren, moest de man regelmatig iets doen aan het binnenwerk. Gewoon kaartjes verkopen aan een loket lijkt me eenvoudiger en sneller. De rij vorderde nogal langzaam zodat ik 'm een beetje begon te knijpen. Terecht, want de meneer voor mij kocht de laatste kaartjes voor de trein van 11 uur. Vol! Dat betekende een uur wachten op de volgende trein dus. Niet erg, ik had me toch voorgenomen om de hele dag uit te trekken voor deze trip. Twintig minuten rammelen op krappe houten banken en een paar tunneltjes verder, kwamen we boven aan.
Onderweg konden we soms al een blik werpen op leuke vergezichten.
Na een steile wandeling van vijf minuten, bereikten we en masse de basiliek. Meteen spotte ik twee bruidsparen, blijkbaar is dit een populaire locatie voor een fotoreportage.
Wat er in en rond de basiliek te zien was, bewaar ik voor een volgend blogje.