Micropia

Afgelopen januari bezochten we het Groote Museum bij Artis met het plan ook naar Micropia, het andere Artismuseum, te gaan. Eind augustus is het er inderdaad van gekomen.

Het is een heel ander museum dat zoals de naam je waarschijnlijk al doet vermoeden, geheel over microben gaat. Om het goed te kunnen laten zien, is het grootste deel van Micropia in het duister gehuld. Het fotograferen was met onze simpele middelen dus wat lastig. Het goudkleurige "ornament" met een Amsterdamse tram op de achtergrond is een sterke uitvergroting van het pokkenvirus. Ik ben er nog tegen ingeënt, maar in 1974 zijn ze daar in Nederland al mee gestopt. Het virus is namelijk wereldwijd uitgeroeid.

Onder de stolpen zie je korstmossen. Eerlijk gezegd begin ik altijd wat glazig te kijken als bijvoorbeeld het tv-programma Vroege Vogels aandacht aan korstmossen besteed. Dat neemt niet weg dat ik het heel interessant vond om te lezen dat een korstmos eigenlijk een symbiose is van twee schimmels en een blauw- of groenalg.

Het museum is behoorlijk interactief en heeft ook een laboratorium. De levende microben moeten namelijk steeds in leven worden gehouden of ververst.

Op de benedenverdieping hangt het kunstwerk "The Fungal Wall" van Lisan Freijsen. Het is handgetuft en dat reusachtige karwei heeft ze allerminst zelf gedaan. Het is onder meer vervaardigd in het Textielmuseum in Tilburg, maar ook op twee andere internationale ateliers.

Museum Hindeloopen

We brachten ook een bezoek aan het museum Hindeloopen. Het is niet groot en aardig om te bekijken als je een museumkaart hebt.

Uiteraard is er een zaal over de Hindelooper dracht en eentje over het bekende schilderwerk.

De toelichtende museumborden bij de Hindelooper pronkkamer, vertelde me iets wat ik echt nog niet wist. Eind negentiende eeuw waren dergelijke kamers namelijk erg in de mode. Zo was er een Hindelooper kamer op de wereldtentoonstelling van 1878 in Parijs en het werd nagevolgd in Amsterdam, Düsseldorf, Berlijn, Arnhem, Nürnberg én Dordrecht. Een dergelijke kamer bevatte overigens onderdelen uit allerlei windstreken: porselein uit China en Japan, borden uit Engeland, textiel uit India en Rusland, kistjes uit Duitsland en de Baltische staten.

In Dordrecht stelde kunstverzamelaar Hidde Nijland in 1896 een Hindelooper kamer samen. Deze pronkkamer schonk hij in 1919 aan de gemeente Hindeloopen en werd onderdeel van het stadhuis. Het stadhuis is tegenwoordig geheel veranderd in het museum Hindeloopen.

Voor liefhebbers van tegeltjes tot slot een close up van de tegelwand.

15 augustus

Gisteren maakten we een stadswandeling door Den Haag, die onder andere langs het Sophiahof voerde. Een voor ons onbekend museum, waar net de banners met "museum open" werden neergezet. Museum Sophiahof verbeeldt de culturele en historische erfenis van Nederlands-Indië en onderzoekt met zijn bezoekers de betekenis daarvan voor het heden en de toekomst. Voor het gebouw staat een verkleinde versie van het Indisch Monument, zoals je kunt zien op de foto.

Het is niet groot, toch zijn er verschillende deeltentoonstellingen en vooral veel verhalen van mensen met een verbintenis met het voormalige Nederlands-Indië. Dat zijn er in Nederland zo'n 2 miljoen.

Heel bijzonder zijn de serie kunstwerken van Gert Boeijen en Natalie Boeijen van der Burg met de naam Golden Stage. Geïnspireerd door iconische kunstwerken ontvouwt zich een thematische reis rond de Indo.

Dit werk heet Nona Lisa. De inspiratiebron lijkt me duidelijk. Hieronder zie je the Nasi Eaters, een variatie op de Aardappeleters.

Betekenisvol dat we juist op 15 augustus onverwacht op de Sophiahof stuitten. Je snapt dat we met extra aandacht naar de nationale herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag op tv hebben gekeken.

Gerard van Honthorst

In het Centraal Museum in Utrecht is nog tot en met 13 september de tentoonstelling Gerard van Honthorst - In alles anders dan Rembrandt te zien. Voor mij een "thuiswedstrijd", die we natuurlijk hebben bezocht.

Zijn licht-donker stukken die sterk zijn beïnvloed door zijn tijd in Rome zoals het bovenste schilderij genaamd de Cavalier en vrouw die zingen bij kaarslicht uit 1624, vind ik het fraaist. Later sloot Van Honthorst zich aan bij andere trends en schilderde hij ook wel op een manier die in de smaak viel bij opdrachtgevers.

Dit is een leuk detail van "De triomf van Silenus". Mijn oog viel op het kind op de bok en even later ontdekte ik hetzelfde kind op een ander doek.

Een voorbeeld van een werk in opdracht is dit dubbelportret gemaakt in opdracht van Amalia van Solms. In de rode satijnen jurk is de 3-jarige prins Willem III van Oranje te zien, met zijn 11-jarige tante Maria, prinses van Oranje. Allereerst valt de jurk op die Willem III draagt - gewoon in die tijd voor kleine kinderen - maar ook verder heeft hij hier een meisjesachtige uitstraling en vast een geïdealiseerd, niet echt peuterachtige uiterlijk.

Mede dankzij dit soort klanten, was Van Honthorst een welvarend schilder.

Tot slot een zaalbeeld om een indruk te geven van de mooie vormgeving van de tentoonstelling. Het was niet overdreven druk, maar het lukte toch niet om een overzichtsfoto te maken zonder een paar willekeurige bezoekers erop.

Huis van Gijn

Op onze wandelroute door Dordrecht, passeerden we het Huis van Gijn. Omdat we een museumkaart hebben, dachten we een snel bezoekje te brengen. Dat deden we ook, maar het duurde wat langer dan gepland. Aan de voorkant lijkt het misschien een bescheiden museum, dat is het helemaal niet. Het is een reuzegroot woonhuis van een welgesteld echtpaar van rond 1900 en hun personeel. Met de bijbehorende inrichting, waarvan ik allerlei details interessant vond. Zoals de prachtige sprei in de dienstbodekamer, de chaise longue, de beddepan op een slaapkamer, de waskamer.

Aan de lengte van de gang op de eerste verdieping, kun je zien hoe groot het pand is. Aan weerszijden liggen in totaal zes kamers en twee kamertjes.

Van de zaal op de benedenetage is de achttiende-eeuwse inrichting behouden gebleven, inclusief de gobelins.

Eigenlijk maakt de goudleerkamer geen onderdeel uit van het woonhuis van Simon van Gijn. De kamer is meermaals verplaatst, recent gerestaureerd en sinds medio 2025 opnieuw te bewonderen in het museum. Goudleer bestaat uit aan elkaar genaaide vellen kalfsleer met een zilverlaag. Daarna vindt afwerking met gele vernis en bonte verfkleuren plaats.

In de loop der tijd is dat verkleurd, oorspronkelijk zal het er ongeveer uitgezien hebben als de een na laatste brede strook. Zeer kleurrijk dus!

De zolder misten we bijna, door een wat verborgen toegangstrap. Dat zou heel jammer geweest zijn, want op zolder is een omvangrijke negentiende-eeuwse speelgoedverzameling te zien.

Palthe Huis Oldenzaal

Gisteren bezochten we Museum Oldenzaal. Een klein beetje haastig trouwens en dat was jammer want er is genoeg te zien. Een van de locaties van het museum is het Palthe huis, een historisch woonhuis dat weergeeft hoe een rijke familie in de achttiende eeuw gewoond zal hebben.

Er waren tal van kamers, hier zoom ik even in op twee kleine kamertjes die me intrigeerde. Allereerst de bibliotheek, waarin de muren van boven tot beneden bedekt waren met boeken. Echte boeken, geen dummyboeken zonder inhoud. Eigenlijk zou ik ze het liefst een voor een bekijken.

Een ander interessant klein kamertje was het naaikamertje. Er stond een extra brede fauteuil, misschien wel omdat stoelleuningen je lelijk in de weg kunnen zitten bij het handwerken.

Boven is een hedendaagse werkruimte, waar ook een aantal losse voorwerpen tentoongesteld waren zoals deze merklap.

Het geheel geeft je echt het gevoel dat je een flinke stap terug in de tijd doet. Zoals gezegd is het Palthe Huis één van de locaties van het museum Oldenzaal, de andere zijn ook zeker de moeite waard.

Alida Pott

Eerlijk gezegd had ik nog nooit van deze kunstschilderes gehoord en waarschijnlijk is dat bij jullie niet anders. Tot ik afgelopen week in het Groninger Museum de tentoonstelling over de kunstkring De Ploeg bezocht. Het is tamelijk bijzonder dat zowel mannelijke als vrouwelijke leden begin 20e eeuw welkom waren bij De Ploeg. Waaronder dus Alida Pott, al was ze een van de minder bekende leden.

Het werk wat getoond werd in het museum, fascineerde me. Vooral het bovenste schilderij dat genaamd is Boomgaard Blauwborgje.

Deze aquarel is gemaakt op papier, een nogal vergankelijk materiaal dat ze veel gebruikte. Nog mooier vind ik het meisje met rood lang haar en groene strik. Het origineel heb ik niet gezien, dus deze afbeelding heb ik van de site van het Groninger Museum gehaald.

Haar man George Martens portretteerde haar in 1927.

Meisje in het gras

Impressionistische schilderijen vind ik vaak aangenaam om te zien, hoewel ze soms iets te zoetsappig zijn naar mijn smaak. Le repos, paysanne couchée dans l'herbe, Pontoise - zoals de originele titel luidt - is een doek uit 1882 van Pissarro, dat me in alle eenvoud boeit. Dat is echter niet de reden dat ik het laat zien, ik werd in de Kunsthalle in Bremen gegrepen door het tragische verhaal dat bij dit schilderij te vertellen hoort.

Het werk was eigendom van de kunstverzamelaar Jaap van den Bergh. Om de onderduik van hemzelf, zijn vrouw en twee dochtertjes te bekostigen, moest hij het noodgedwongen verkopen in WO II. Hij overleefde de oorlog, evenals zijn vrouw. De twee meisjes werden echter verraden. Na de oorlog deed hij aangifte van de gedwongen verkoop, maar zijn verzoek om teruggave werd niet in behandeling genomen. Uiteindelijk zijn de erfgenamen in de 21ste eeuw alsnog gecompenseerd en is het "Meisje in het gras" ook korte tijd tentoongesteld in het Van Goghmuseum. Over de veelbewogen geschiedenis is een boek onder dezelfde titel verschenen.

Dagboek Bremen (8)

Eind mei ben ik op reis geweest naar Bremen. Het kleine reisdagboek dat ik heb bijgehouden, deel ik met jullie.

Universum

Bremen heeft een wetenschapsmuseum met veel proefopstellingen die je zelf kunt proberen.. Een soort NEMO, alleen uitgebreider én vrijwel alles werkt. Het heeft een opvallende vorm en ligt - hoe kan het ook anders - in de universiteitswijk. Een kilometer of vijf van mijn verblijfsplaats, dus besloot ik te lopen naar de noordkant van het station en daar een tram te nemen. Al wat er kwam op de desbetreffende halte: geen tram. Na een poosje meldde de display de oorzaak van de vertraging namelijk het Duitse equivalent van "wegens inzet van hulpdiensten".

Nou had ik voor de terugweg de wandelroute al uitgezocht, dus besloot ik me te verplaatsen met de benenwagen.

Een groot deel van de route voerde me door het Bürgerpark. Wat een verschil met het park gisteren! Fietsende studenten, dames op leeftijd die een ommetje maken, joggers, mensen die hun hond uitlaten. Geen ongure handeltjes en ruziënde daklozen te zien. Het ligt duidelijk in een veel rustiger en welvarender deel van de stad. Het is een divers en ruim opgezet park uit de negentiende eeuw.

Ruim een uur later dan gepland, kwam ik aan in het Universum. De ingelaste extra wandeletappe was het waard.

Het Universum wordt vanwege de aard van het museum gefrequenteerd door schoolklassen, die zich niet allemaal even netjes gedragen. Verder kan ik het zeer aanbevelen voor oud en jong.

Ik heb vooral geëxperimenteerd, zelden gefotografeerd. Vandaar een paar armzalige plaatjes die de breedte van de ervaringen in het museum niet goed weergeven.

Er waren bijvoorbeeld tientallen opstellingen met geluid, die uiteraard mijn bijzondere aandacht hadden. Probeer dat maar eens te fotograferen!

Op het kleine stukje video bedien ik de Ultimate Machine, een zinloze uitvinding van de computer pionier Claude Elwood Shannon. Hij is de man die het woord "bit" heeft ingevoerd voor het kleinste brokje informatie.

Okslama danseres

Digitaal bladerend door oude foto's valt mijn oog op de danseres in het midden, die geknield klaar zit voor de Okslama dans. Vanuit geknielde positie moet je bij deze dans zo hoog mogelijk springen. Het was onderdeel van de Dionysos cultus, waarin vrouwen dronken werden, dansten en rauw vlees aten. Ook kwam er seks bij kijken en was er muziek. Achter de danseres staat een Eros-figuur, die haar mantel open houdt.

Het beeldje stamt uit de vroeg-Griekse tijd (meer dan 1000 jaar voor Christus) en is te zien in het Allard Pierson in Amsterdam. Los van de Dionysos-cultus, vind ik het heel knap gemaakt en afwijkend van wat we meestal aan beelden zien uit de Myceense tijd. Kortom het trekt mijn aandacht.

Artificial Intelligence?

In het Noordbrabants museum zagen we een zeventiende-eeuws zelfportret van Thomas Willeboirts Bosschaert. Een mij onbekende schilder, die zichzelf in mijn ogen knap geportretteerd heeft. Ik heb er een tijdje naar staan kijken. Toen viel ineens mijn oog op de ietwat merkwaardige hand. In de begintijd van de met AI gemaakte afbeeldingen, kon je dat soms zien aan een extra been of een niet-kloppende hand. Nou, dit schilderij heeft ook zo'n hand. Kijk maar en tel de vingers. Of zien jullie het anders?

In shape

De tentoonstelling die oorspronkelijk mijn aandacht richtte op het designmuseum in Den Bosch, was In shape over ondermode en het schoonheidsideaal. Het behoeft geen betoog dat het ideaalbeeld van het lichaam nogal gewijzigd is door de tijd heen.

In één grote zaal wordt de aandacht van de bezoeker geleid naar verschillende lichaamsdelen: benen, taille, buik, billen en borsten.

Naast de tentoongestelde kledingstukken, trok een scherm met filmfragmenten nogal de aandacht. Het viel trouwens niet mee om foto's te maken, oude textiel is kwetsbaar dus is er weinig verlichting.

Weet je wat dit is? Een zwangerschapscorset!

Deze zakjes dienden om de billen voluminieuzer te maken.

De prent Lacing a dandy vond ik amusant.

Over het geheel genomen, vond ik het toch een beetje tegenvallen ondanks de verbindende teksten. Vooral de omvang van de expositie was veel kleiner dan ik gedacht had. Als je van een specifiek object de details wilt weten, moet je ze bij deze tentoonstelling opzoeken in de gratis te gebruiken catalogus. Het is begrijpelijk dat ze daarvoor gekozen hebben, want het zijn wel heel veel kledingstukken. Het aantal geëxposeerde corsetten bijvoorbeeld had wel wat kleiner gekund. De verschillen zijn subtiel in mijn ogen. We waren tamelijk snel uitgekeken, eigenlijk was Vorm en vaderland voor ons boeiender.